1. Hồ sơ đề nghị xác định di tích xuống cấp để lập dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích
Theo Khoản 1 Điều 22 Nghị định 208/2025/NĐ-CP, hồ sơ đề nghị xác định di tích xuống cấp cần có nhiều loại giấy tờ quan trọng. Trước hết là văn bản đề nghị xác nhận di tích xuống cấp, do người đứng đầu cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh lập đối với di sản thế giới, di tích quốc gia đặc biệt và di tích quốc gia; hoặc của chủ đầu tư dự án tu bổ đối với di tích cấp tỉnh, di tích trong Danh mục kiểm kê di tích. Văn bản này phải đi kèm với ý kiến bằng văn bản của chủ sở hữu hoặc tổ chức trực tiếp quản lý, sử dụng di tích.
Khoản 1 Điều 22 Nghị định 208/2025/NĐ-CP:
“1. Hồ sơ đề nghị xác định di tích xuống cấp để lập dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích gồm:
a) Văn bản đề nghị xác nhận di tích xuống cấp để lập dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích của người đứng đầu cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh đối với di sản thế giới, di tích quốc gia đặc biệt, di tích quốc gia; của chủ đầu tư dự án tu bổ di tích đối với di tích cấp tỉnh, di tích trong Danh mục kiểm kê di tích kèm theo ý kiến bằng văn bản của chủ sở hữu hoặc tổ chức được giao trực tiếp quản lý, sử dụng di tích;
b) Bộ ảnh màu kích thước 10×15 cm, chụp hiện trạng di tích xuống cấp;
c) Mô tả hiện trạng xuống cấp của di tích; thuyết minh sự cần thiết lập Báo cáo nghiên cứu khả thi bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, lập Báo cáo nghiên cứu khả thi bảo quản di tích, lập Báo cáo kinh tế – kỹ thuật bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích và nguồn vốn thực hiện;
d) Ý kiến bằng văn bản của cơ quan chuyên môn có liên quan (nếu có).”
Ngoài ra, hồ sơ phải có bộ ảnh màu chụp hiện trạng di tích xuống cấp với kích thước 10x15cm, mô tả chi tiết hiện trạng xuống cấp và thuyết minh sự cần thiết phải lập Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc Báo cáo kinh tế – kỹ thuật kèm theo phương án vốn. Trong một số trường hợp, hồ sơ có thể bổ sung ý kiến bằng văn bản của cơ quan chuyên môn liên quan để tăng tính khách quan và đầy đủ.
2. Trình tự, thủ tục đề nghị xác nhận di tích xuống cấp để lập dự án tu bổ di tích
Khoản 2 Điều 22 Nghị định 208/2025/NĐ-CP đã quy định rõ về trình tự thủ tục đề nghị xác nhận di tích xuống cấp. Đối với di sản thế giới, di tích quốc gia đặc biệt và di tích quốc gia, cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh gửi hồ sơ trực tuyến đến Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Trong thời hạn 03 ngày làm việc, Bộ có trách nhiệm kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ và thông báo nếu cần bổ sung, chỉnh sửa. Sau đó, trong vòng 05 ngày, cơ quan cấp tỉnh phải bổ sung hồ sơ. Khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong thời hạn 05 ngày làm việc phải có văn bản xác nhận hoặc từ chối kèm lý do.
Khoản 2 Điều 22 Nghị định 208/2025/NĐ-CP:
“2. Trình tự, thủ tục đề nghị xác nhận di tích xuống cấp để lập dự án tu bổ di tích:
a) Cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh gửi trực tuyến 01 bộ hồ sơ theo quy định tại khoản 1 Điều này tới Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đối với di sản thế giới, di tích quốc gia đặc biệt, di tích quốc gia.
Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được hồ sơ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ và thông báo bằng văn bản cho cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh nếu hồ sơ không đầy đủ hoặc không hợp lệ. Văn bản thông báo phải nêu rõ lý do và yêu cầu bổ sung hoặc chỉnh sửa hồ sơ liên quan.
Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được thông báo bằng văn bản của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh có trách nhiệm bổ sung hoặc chỉnh sửa hồ sơ liên quan. Hết thời hạn trên, nếu chưa nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có văn bản trả lại hồ sơ.
Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có trách nhiệm trả lời bằng văn bản ý kiến xác nhận di tích bị xuống cấp để lập dự án tu bổ di tích. Trường hợp từ chối xác nhận di tích bị xuống cấp lập dự án tu bổ di tích thì phải có văn bản trả lời và nêu rõ lý do.
b) Chủ đầu tư dự án tu bổ di tích gửi trực tuyến 01 bộ hồ sơ theo quy định tại khoản 1 Điều này tới cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh đối với di tích cấp tỉnh, di tích trong Danh mục kiểm kê di tích.
Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được hồ sơ, cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ và thông báo bằng văn bản cho chủ đầu tư dự án tu bổ di tích nếu hồ sơ không đầy đủ hoặc không hợp lệ. Văn bản thông báo phải nêu rõ lý do và yêu cầu bổ sung hoặc chỉnh sửa hồ sơ liên quan.
Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được thông báo bằng văn bản của cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh, chủ đầu tư dự án tu bổ di tích có trách nhiệm bổ sung hoặc chỉnh sửa hồ sơ liên quan. Hết thời hạn trên, nếu chưa nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh có văn bản trả lại hồ sơ.
Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ, người đứng đầu cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh có trách nhiệm trả lời bằng văn bản ý kiến xác nhận di tích bị xuống cấp lập dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích. Trường hợp từ chối xác nhận di tích bị xuống cấp lập dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích thì phải có văn bản trả lời và nêu rõ lý do.”
Đối với di tích cấp tỉnh và di tích trong Danh mục kiểm kê, chủ đầu tư gửi hồ sơ trực tuyến đến cơ quan chuyên môn cấp tỉnh. Trình tự kiểm tra, bổ sung và trả lời cũng được áp dụng tương tự với các mốc thời gian 03 ngày, 05 ngày và 05 ngày để đảm bảo việc xử lý nhanh gọn, minh bạch.
3. Thuyết minh Báo cáo nghiên cứu khả thi bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích
Theo Khoản 1 Điều 25 Nghị định 208/2025/NĐ-CP, Báo cáo nghiên cứu khả thi là tài liệu bắt buộc, cung cấp đầy đủ thông tin về dự án. Báo cáo này phải trình bày căn cứ lập báo cáo, giới thiệu khái quát về di tích và giá trị văn hóa – lịch sử, đồng thời đưa ra kết quả khảo sát chi tiết về các yếu tố như kiến trúc, nghệ thuật, vật liệu xây dựng và tình trạng kỹ thuật. Báo cáo cũng phải thể hiện rõ mục tiêu, nguyên tắc và quan điểm khi tiến hành tu bổ, kèm theo phương án quy hoạch tổng thể, giải pháp kỹ thuật, công nghệ, vật liệu sử dụng.
Khoản 1 Điều 25 Nghị định 208/2025/NĐ-CP:
“1. Thuyết minh Báo cáo nghiên cứu khả thi bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích gồm:
a) Căn cứ lập Báo cáo nghiên cứu khả thi bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích;
b) Giới thiệu khái quát về di tích và giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ của di tích;
c) Báo cáo khảo sát chi tiết về các vấn đề lịch sử, khảo cổ, văn hóa, kiến trúc, nghệ thuật, quá trình xây dựng, tu bổ, kỹ thuật, vật liệu xây dựng di tích, hiện vật; đánh giá tình trạng kỹ thuật, tình hình quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích, hiện vật và các kết quả khảo sát theo quy định của pháp luật về xây dựng;
d) Mục tiêu, quan điểm, nguyên tắc lập Báo cáo nghiên cứu khả thi bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích;
đ) Phương án quy hoạch mặt bằng tổng thể di tích và các phương án: giải tỏa vi phạm di tích (nếu có); bảo quản, tu bổ, phục hồi từng hạng mục của di tích và hiện vật thuộc di tích; tôn tạo cảnh quan; bảo vệ di tích và các hiện vật trong quá trình thi công; duy trì hoạt động tại di tích trong quá trình thi công; phòng, chống mối mọt, cháy nổ; xây dựng công trình mới và hạ tầng kỹ thuật;
e) Giải pháp kỹ thuật, công nghệ, vật liệu sử dụng để bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích;
g) Chỉ tiêu đối với thiết kế kiến trúc công trình xây dựng mới;
h) Đánh giá tác động môi trường của Báo cáo nghiên cứu khả thi bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, bao gồm các nội dung sau: liệt kê chất thải và đánh giá tác động của chất thải, độ rung, tiếng ồn và các tác động khác phát sinh từ việc thực hiện bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích; biện pháp xử lý chất thải, độ rung, tiếng ồn và các biện pháp giảm thiểu tác động đến môi trường, sức khỏe cộng đồng và các tác động tương ứng;
Trường hợp dự án sử dụng đất di tích mà không thuộc dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích thì phải thực hiện đánh giá tác động môi trường theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường;
i) Phương án bảo dưỡng, quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích sau khi hoàn thành dự án;
k) Các yêu cầu khác theo quy định của pháp luật về xây dựng;
l) Dự toán kinh phí được lập theo quy định tại Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Di sản văn hóa; tổng mức đầu tư và nguồn vốn thực hiện Báo cáo nghiên cứu khả thi bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích;
m) Tiến độ thực hiện Báo cáo nghiên cứu khả thi bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích.”
Ngoài ra, báo cáo phải phân tích tác động môi trường, biện pháp xử lý chất thải, phòng chống cháy nổ, thiên tai và đề xuất phương án bảo vệ di tích trong quá trình thi công. Dự toán kinh phí, nguồn vốn, tiến độ thực hiện cùng với kế hoạch bảo dưỡng, phát huy giá trị di tích sau khi hoàn thành cũng là phần không thể thiếu của báo cáo này.
4. Kết luận
Có thể thấy, từ ngày 01/9/2025, việc lập hồ sơ đề nghị xác định di tích xuống cấp để tiến hành tu bổ, phục hồi đã được quy định một cách chặt chẽ tại Nghị định 208/2025/NĐ-CP. Quy trình này bảo đảm cho các di tích được xem xét và xử lý trên cơ sở pháp lý, khoa học và minh bạch, từ đó góp phần gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa – lịch sử của dân tộc trong giai đoạn hội nhập và phát triển.
5. Tổng đài tư vấn pháp luật qua điện thoại
Nếu quý khách hàng còn có thắc mắc hay câu hỏi nào cần được tư vấn từ luật sư. Quý khách vui lòng liên hệ vào số Hotline 0978 333 379 để được luật sư tư vấn. Trân trọng cảm ơn!
