Ngày 9/9/2025, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị quyết 5/2025/NQ-CP về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong vòng 5 năm. Nghị quyết này đánh dấu một bước tiến quan trọng, thiết lập một khuôn khổ pháp lý ban đầu cho lĩnh vực này. Tuy nhiên, một trong những vấn đề cốt lõi mà các nhà đầu tư và doanh nghiệp cần nắm rõ là tình trạng pháp lý của tài sản mã hóa, đặc biệt trong mối quan hệ với các quy định về tiền tệ và ngân hàng.
Bài viết này nhằm phân tích Nghị quyết 5/2025/NQ-CP, đồng thời làm rõ lý do tại sao tài sản mã hóa, theo pháp luật Việt Nam, không phải là tiền và không thể được sử dụng như một phương tiện thanh toán.
1. Định nghĩa pháp lý và sự khác biệt giữa tài sản số với tiền tệ
Nghị quyết 5/2025/NQ-CP đã đưa ra các định nghĩa chính thức về tài sản số và tài sản mã hóa:
– Tài sản số là tài sản tồn tại dưới dạng dữ liệu số, được quy định bởi Bộ luật Dân sự.
– Tài sản mã hóa là một loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa để xác thực.
Tuy nhiên, Nghị quyết cũng đã xác định rõ ràng rằng tài sản mã hóa không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và các tài sản tài chính khác. Điều khoản này là chìa khóa để hiểu rõ tình trạng pháp lý của tài sản mã hóa.
Theo Nghị định số 101/2012/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định số 80/2016/NĐ-CP và Nghị định số 52/2024/NĐ-CP), chỉ các phương tiện thanh toán hợp pháp do Ngân hàng Nhà nước phát hành (tiền mặt, thẻ ngân hàng, ví điện tử,…) mới được sử dụng để thanh toán tại Việt Nam. Tiền ảo, tiền mã hóa, tài sản số KHÔNG phải là phương tiện thanh toán hợp pháp.
Ngoài ra, Luật Công nghệ số và An ninh mạng 2025 (Luật CNCNS 2025) cũng quy định rõ: tài sản số không bao gồm các dạng số của tiền pháp định và không được công nhận là phương tiện thanh toán. Các tài sản này chỉ có thể được dùng để trao đổi, đầu tư, chứ không được sử dụng làm phương thức thanh toán thay thế tiền tệ.
2. Quy định về chào bán, phát hành và giao dịch
Nghị quyết 5/2025/NQ-CP đặt ra các quy định cụ thể, thể hiện sự kiểm soát chặt chẽ của Chính phủ đối với hoạt động giao dịch tài sản mã hóa:
– Về đối tượng giao dịch, tài sản mã hóa chỉ được chào bán, phát hành và giao dịch giữa các nhà đầu tư nước ngoài. Điều này có nghĩa là, các nhà đầu tư trong nước không được phép tham gia vào các hoạt động chào bán hoặc phát hành.
– Tài sản cơ sở của tài sản mã hóa phải được phát hành dựa trên tài sản thực, không phải chứng khoán hay tiền pháp định. Quy định này nhằm đảm bảo giá trị của tài sản mã hóa được neo vào một giá trị hữu hình, giảm thiểu rủi ro đầu cơ và thao túng thị trường.
– Quy định về xử phạt, sau 6 tháng kể từ khi tổ chức cung cấp dịch vụ đầu tiên được cấp phép, nhà đầu tư trong nước nếu giao dịch tài sản mã hóa không thông qua các tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép sẽ bị xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Việc phát hành, cung ứng, sử dụng các loại phương tiện thanh toán không hợp pháp, bao gồm tiền ảo, tiền mã hóa, tài sản số, sẽ bị xử lý vi phạm hành chính hoặc thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự tùy tính chất, mức độ vi phạm theo khoản 6 Điều 26 Nghị định 88/2019/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 143/2021/NĐ-CP).
Các quy định trên cho thấy Chính phủ Việt Nam đang tiếp cận thị trường tài sản mã hóa một cách thận trọng, ưu tiên quản lý rủi ro và bảo vệ nhà đầu tư, đồng thời đảm bảo không làm xáo trộn hệ thống tiền tệ và tài chính hiện hành.
3. Tác động của Nghị quyết đối với thị trường
Nghị quyết 5/2025/NQ-CP mở ra nhiều cơ hội đáng kể cho nền kinh tế số Việt Nam như: Một khuôn khổ pháp lý rõ ràng sẽ tạo niềm tin cho các nhà đầu tư nước ngoài, thu hút nguồn vốn và công nghệ vào Việt Nam; Các doanh nghiệp công nghệ trong nước sẽ có một môi trường pháp lý an toàn để phát triển các sản phẩm và dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa một cách hợp pháp; Việt Nam có cơ hội trở thành một trong những quốc gia tiên phong trong việc quản lý thị trường tài sản mã hóa ở khu vực.
Tuy nhiên, thách thức vẫn còn rất lớn, đặc biệt là trong việc quản lý rủi ro an ninh mạng, rủi ro biến động giá và các hoạt động rửa tiền tiềm ẩn.
4. Kết luận
Việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa theo Nghị quyết 5/2025/NQ-CP là một bước đi chiến lược và đầy thận trọng. Với sự giám sát chặt chẽ của pháp luật ngân hàng và các ngành luật liên quan, tài sản mã hóa được xác định là một loại tài sản số, không phải là tiền tệ. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp cần nắm rõ điều này để đảm bảo các hoạt động diễn ra an toàn và hợp pháp. Để có một cái nhìn toàn diện hơn và tránh những rủi ro pháp lý không đáng có, việc tìm kiếm sự tư vấn chuyên nghiệp từ các luật sư có kinh nghiệm trong lĩnh vực này là điều vô cùng cần thiết.
5. Tổng đài tư vấn pháp luật
Nếu quý khách hàng còn có thắc mắc hay câu hỏi nào cần được tư vấn từ luật sư. Quý khách vui lòng liên hệ vào số Hotline 0978 333 379 để được luật sư tư vấn. Trân trọng cảm ơn!
