1. Khái quát về Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh
Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh là văn bản pháp lý xác lập sự tồn tại hợp pháp của một hộ kinh doanh cá thể. Theo Khoản 1 Điều 85 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh được hiểu là “văn bản bằng bản giấy hoặc bản điện tử mà Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã cấp cho hộ kinh doanh, ghi lại thông tin đăng ký hộ kinh doanh do người thành lập hộ kinh doanh, hộ kinh doanh đăng ký”. Đồng thời, văn bản này cũng đồng thời là Giấy chứng nhận đăng ký thuế của hộ kinh doanh.
Khoản 1 Điều 85 Nghị định 168/2025/NĐ-CP:
“1. Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh là văn bản bằng bản giấy hoặc bản điện tử mà Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã cấp cho hộ kinh doanh, ghi lại thông tin đăng ký hộ kinh doanh do người thành lập hộ kinh doanh, hộ kinh doanh đăng ký. Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh đồng thời là Giấy chứng nhận đăng ký thuế của hộ kinh doanh.”
Để được cấp Giấy chứng nhận, hộ kinh doanh cần đáp ứng một số điều kiện theo Khoản 2 Điều 85 Nghị định 168/2025/NĐ-CP. Cụ thể, ngành nghề kinh doanh phải không thuộc danh mục cấm đầu tư kinh doanh; tên hộ kinh doanh phải đặt theo đúng quy định pháp luật; hồ sơ đăng ký phải hợp lệ; và chủ hộ phải nộp đủ lệ phí. Những điều kiện này vừa nhằm bảo đảm quyền lợi cho hộ kinh doanh và người tiêu dùng, vừa góp phần duy trì sự minh bạch và trật tự trong hoạt động thương mại.
Khoản 2 Điều 85 Nghị định 168/2025/NĐ-CP:
“2. Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh được cấp cho hộ kinh doanh. Hộ kinh doanh được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh khi có đủ các điều kiện sau đây:
a) Ngành, nghề kinh doanh không bị cấm đầu tư kinh doanh;
b) Tên hộ kinh doanh được đặt theo đúng quy định tại Điều 86 Nghị định này;
c) Có hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh hợp lệ;
d) Nộp đủ lệ phí theo quy định của pháp luật về phí và lệ phí.”
2. Các trường hợp thu hồi và khôi phục Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh
Trong thực tiễn, hộ kinh doanh có thể bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký trong nhiều trường hợp khác nhau. Chẳng hạn như việc kê khai thông tin không trung thực, hoạt động trong ngành nghề bị cấm hoặc không thực hiện nghĩa vụ thuế. Đây là những chế tài cần thiết, thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật trong việc duy trì một môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng và bền vững.
Bên cạnh đó, pháp luật cũng mở ra cơ chế khôi phục Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh theo Điều 108 Nghị định 168/2025/NĐ-CP. Theo đó, việc khôi phục được thực hiện trong hai trường hợp. Thứ nhất, khi cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã xác định rằng hộ kinh doanh không thuộc trường hợp bị thu hồi, tức là quyết định trước đó được đưa ra dựa trên thông tin chưa chính xác hoặc chưa phù hợp. Thứ hai, khi cơ quan quản lý thuế có văn bản đề nghị khôi phục sau khi hộ kinh doanh đã bị thu hồi do cưỡng chế nợ thuế, với điều kiện hộ này chưa bị chuyển sang tình trạng “chấm dứt hoạt động” trong cơ sở dữ liệu đăng ký.
Điều 108 Nghị định 168/2025/NĐ-CP: Khôi phục Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh sau khi hộ kinh doanh bị ra quyết định thu hồi
“1. Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã ra quyết định hủy bỏ quyết định thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh đồng thời khôi phục Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh trên Hệ thống thông tin về đăng ký hộ kinh doanh trong các trường hợp sau đây:
a) Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã xác định hộ kinh doanh không thuộc trường hợp bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh;
b) Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nhận được văn bản của Cơ quan quản lý thuế đề nghị khôi phục lại Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh sau khi hộ kinh doanh bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh do cưỡng chế nợ thuế trong trường hợp hộ kinh doanh chưa chuyển sang tình trạng pháp lý đã chấm dứt hoạt động trong Cơ sở dữ liệu về đăng ký hộ kinh doanh.
2. Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã ra quyết định hủy bỏ quyết định thu hồi và khôi phục Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh cho hộ kinh doanh trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày xác định hộ kinh doanh không thuộc trường hợp bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh hoặc nhận được văn bản đề nghị của Cơ quan quản lý thuế.
3. Trong thời hạn 01 ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định hủy bỏ quyết định thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã gửi quyết định nêu trên đến trụ sở của hộ kinh doanh, đồng thời gửi thông báo về việc hủy bỏ quyết định thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh và khôi phục tình trạng pháp lý của hộ kinh doanh cho Cơ quan quản lý thuế, đăng tải thông báo, quyết định trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.”
Đặc biệt, để đảm bảo tính kịp thời, Khoản 2 Điều 108 Nghị định 168/2025/NĐ-CP quy định rõ rằng cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã phải ra quyết định khôi phục trong vòng 03 ngày làm việc kể từ khi xác định hộ kinh doanh đủ điều kiện hoặc khi nhận được văn bản đề nghị của cơ quan thuế. Cơ chế này nhằm tránh gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh của hộ, đồng thời bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể kinh doanh.
Khoản 2 Điều 108 Nghị định 168/2025/NĐ-CP:
“2. Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã ra quyết định hủy bỏ quyết định thu hồi và khôi phục Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh cho hộ kinh doanh trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày xác định hộ kinh doanh không thuộc trường hợp bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh hoặc nhận được văn bản đề nghị của Cơ quan quản lý thuế.”
3. Ý nghĩa của việc khôi phục Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh
Quy định về việc khôi phục Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh có nhiều ý nghĩa quan trọng. Trước hết, đây là một cơ chế pháp lý thể hiện tính nhân văn của pháp luật, cho phép hộ kinh doanh có cơ hội sửa sai và tiếp tục hoạt động khi đã khắc phục vi phạm hoặc khi có sự sai sót trong quá trình xử lý. Bên cạnh đó, việc khôi phục cũng góp phần duy trì sự ổn định của môi trường kinh doanh, tránh tình trạng hộ kinh doanh bị “xóa sổ” một cách thiếu cơ sở trong khi vẫn còn khả năng đóng góp cho nền kinh tế.
Ngoài ra, quy định này còn thể hiện sự phối hợp nhịp nhàng giữa cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế. Sự phối hợp này giúp bảo đảm nghĩa vụ thuế được thực hiện đầy đủ, đồng thời tránh việc xử lý quá mức đối với các hộ kinh doanh vẫn có tiềm năng duy trì hoạt động. Điều đó không chỉ tạo sự công bằng cho hộ kinh doanh mà còn thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của khu vực kinh tế cá thể.
Từ những phân tích trên có thể khẳng định rằng, việc khôi phục Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh là một cơ chế pháp lý cần thiết, vừa bảo đảm tính răn đe vừa tạo cơ hội cho hộ kinh doanh được tiếp tục hoạt động khi có đủ điều kiện. Quy định tại Điều 108 Nghị định 168/2025/NĐ-CP cho thấy pháp luật Việt Nam đang ngày càng hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn quản lý kinh tế. Trong tương lai, bên cạnh việc áp dụng nghiêm minh các chế tài, việc nâng cao nhận thức pháp luật cho chủ hộ kinh doanh sẽ là yếu tố then chốt, nhằm giảm thiểu các trường hợp vi phạm và hạn chế tối đa nhu cầu phải khôi phục Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
4. Tổng đài tư vấn pháp luật qua điện thoại
Nếu quý khách hàng còn có thắc mắc hay câu hỏi nào cần được tư vấn từ luật sư. Quý khách vui lòng liên hệ vào số Hotline 0978 333 379 để được luật sư tư vấn. Trân trọng cảm ơn!
