1. Khái niệm quảng cáo và hành vi bị cấm
Khoản 1 Điều 2 Luật Quảng cáo 2012 định nghĩa quảng cáo là việc sử dụng các phương tiện nhằm giới thiệu đến công chúng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ có hoặc không có mục đích sinh lợi, cũng như tổ chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đó. Hoạt động quảng cáo được thực hiện trên nhiều phương tiện như báo chí, truyền hình, mạng xã hội với mục đích thu hút sự chú ý, tạo dựng niềm tin và thúc đẩy tiêu dùng. Tuy nhiên, pháp luật nghiêm cấm các hành vi quảng cáo gian dối, đặc biệt là quảng cáo gây nhầm lẫn hoặc thổi phồng công dụng sản phẩm.
Khoản 1 Điều 2 Luật Quảng cáo 2012:
“1. Quảng cáo là việc sử dụng các phương tiện nhằm giới thiệu đến công chúng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ có mục đích sinh lợi; sản phẩm, dịch vụ không có mục đích sinh lợi; tổ chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ được giới thiệu, trừ tin thời sự; chính sách xã hội; thông tin cá nhân.”
Theo Khoản 9 Điều 8 Luật Quảng cáo 2012, việc quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về chất lượng, công dụng, nguồn gốc, xuất xứ, phương thức phục vụ hay thời hạn bảo hành đều là hành vi vi phạm pháp luật. Như vậy, người nổi tiếng nếu tham gia quảng cáo sai sự thật, dù vô tình hay cố ý, đều có thể bị coi là vi phạm.
Khoản 9 Điều 8 Luật Quảng cáo 2012:
“9. Quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về khả năng kinh doanh, khả năng cung cấp sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của tổ chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ; về số lượng, chất lượng, giá, công dụng, kiểu dáng, bao bì, nhãn hiệu, xuất xứ, chủng loại, phương thức phục vụ, thời hạn bảo hành của sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ đã đăng ký hoặc đã được công bố.”
2. Mức xử phạt hành chính đối với hành vi quảng cáo sai sự thật
Đối với hành vi quảng cáo vi phạm, Khoản 5 Điều 34 Nghị định 38/2021/NĐ-CP quy định mức phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng. Ngoài ra, tổ chức hoặc cá nhân vi phạm còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc tháo gỡ quảng cáo, thu hồi sản phẩm có nội dung quảng cáo vi phạm hoặc cải chính thông tin nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng. Như vậy, người nổi tiếng tham gia quảng bá sai sự thật không chỉ đối mặt với nguy cơ bị xử phạt hành chính mà còn có thể bị buộc gỡ bỏ toàn bộ nội dung quảng cáo đã đăng tải.
Khoản 5 Điều 34 Nghị định 38/2021/NĐ-CP:
“5. Phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng đối với hành vi quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về khả năng kinh doanh, khả năng cung cấp sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của tổ chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ; về số lượng, chất lượng, giá, công dụng, kiểu dáng, bao bì, nhãn hiệu, xuất xứ, chủng loại, phương thức phục vụ, thời hạn bảo hành của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đã đăng ký hoặc đã được công bố, trừ trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 51, điểm b khoản 4 Điều 52, khoản 1 Điều 60, điểm c khoản 1 Điều 61 Nghị định này.”
3. Trách nhiệm của người có ảnh hưởng khi quảng cáo sản phẩm
Bên cạnh chế tài hành chính, pháp luật còn quy định trách nhiệm cụ thể của người nổi tiếng và người có ảnh hưởng trong hoạt động quảng bá sản phẩm. Khoản 1 và Khoản 3 Điều 22 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 xác định rằng người có ảnh hưởng phải bảo đảm cung cấp thông tin trung thực, đầy đủ về sản phẩm; đồng thời có nghĩa vụ yêu cầu doanh nghiệp cung cấp tài liệu chứng minh tính xác thực của thông tin quảng cáo. Họ còn có trách nhiệm thông báo rõ ràng cho công chúng biết khi việc quảng cáo được tài trợ hoặc trả phí. Đặc biệt, nếu để xảy ra quảng cáo sai lệch, người có ảnh hưởng có thể phải chịu trách nhiệm liên đới, trừ trường hợp chứng minh được đã thực hiện đầy đủ biện pháp kiểm chứng cần thiết. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm ràng buộc trách nhiệm cá nhân, đảm bảo sự minh bạch trong hoạt động quảng cáo.
Khoản 1 và Khoản 3 Điều 22 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023:
“1. Trường hợp tổ chức, cá nhân kinh doanh cung cấp thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cho người tiêu dùng thông qua bên thứ ba thì bên thứ ba có trách nhiệm sau đây:
a) Bảo đảm cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ do tổ chức, cá nhân kinh doanh cung cấp và chương trình đánh giá, xếp hạng liên quan (nếu có);
b) Yêu cầu tổ chức, cá nhân kinh doanh cung cấp thông tin, tài liệu, phương tiện để chứng minh tính chính xác, đầy đủ của thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ;
c) Chịu trách nhiệm liên đới về việc cung cấp thông tin không chính xác hoặc không đầy đủ về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, trừ trường hợp chứng minh đã thực hiện tất cả biện pháp theo quy định của pháp luật để kiểm tra tính chính xác, đầy đủ của thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ;
d) Thực hiện quy định khác của pháp luật có liên quan.
3. Trường hợp tổ chức, cá nhân kinh doanh cung cấp thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ thông qua người có ảnh hưởng thì người có ảnh hưởng có trách nhiệm sau đây:
a) Thực hiện quy định tại khoản 1 Điều này;
b) Thông báo trước cho người tiêu dùng về việc mình được tài trợ để cung cấp thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ.”
4. Ý nghĩa của việc xử phạt và nâng cao trách nhiệm
Việc áp dụng chế tài nghiêm khắc đối với hành vi quảng cáo gian dối không chỉ mang tính răn đe mà còn góp phần phòng ngừa vi phạm trong tương lai. Với người nổi tiếng, ngoài thiệt hại tài chính, hành vi vi phạm còn có thể gây ảnh hưởng nặng nề đến hình ảnh, uy tín cá nhân. Đồng thời, quy định về trách nhiệm liên đới của người có ảnh hưởng trong Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 thể hiện sự tiến bộ trong khung pháp lý Việt Nam, khi Nhà nước không chỉ xử lý doanh nghiệp sản xuất, cung ứng mà còn yêu cầu những người tham gia truyền thông phải có trách nhiệm. Điều này giúp thị trường trở nên minh bạch, công bằng hơn, từ đó củng cố niềm tin của người tiêu dùng đối với sản phẩm và dịch vụ.
Từ những phân tích trên có thể thấy, quảng cáo là một công cụ quan trọng trong nền kinh tế thị trường, nhưng nếu không tuân thủ pháp luật sẽ gây ra hệ lụy nghiêm trọng cho cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng. Việc người nổi tiếng quảng bá sai sự thật về công dụng sản phẩm là hành vi vi phạm pháp luật, có thể bị xử phạt đến 80 triệu đồng theo Nghị định 38/2021/NĐ-CP và phải khắc phục hậu quả. Đồng thời, theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, người có ảnh hưởng phải minh bạch và chịu trách nhiệm liên đới trong hoạt động quảng cáo. Do đó, để bảo đảm môi trường kinh doanh lành mạnh, việc nâng cao ý thức pháp luật và trách nhiệm của cả doanh nghiệp lẫn người nổi tiếng là vô cùng cần thiết.
5. Tổng đài tư vấn pháp luật qua điện thoại
Nếu quý khách hàng còn có thắc mắc hay câu hỏi nào cần được tư vấn từ luật sư. Quý khách vui lòng liên hệ vào số Hotline 0978 333 379 để được luật sư tư vấn. Trân trọng cảm ơn!
