1. Bối cảnh mua sắm trực tuyến
Trong kỷ nguyên số, mua sắm trực tuyến đã trở thành một phần không thể thiếu của cuộc sống. Sự tiện lợi, nhanh chóng và đa dạng hàng hóa trên các sàn thương mại điện tử như Tiktok Shop, Shopee, Lazada, Tiki… đã thay đổi thói quen tiêu dùng của hàng triệu người. Tuy nhiên, đi kèm với những tiện ích này là không ít rủi ro, từ hàng giả, hàng kém chất lượng, đến các chiêu trò lừa đảo tinh vi.
Để tự bảo vệ mình, người tiêu dùng cần trang bị những kiến thức pháp luật cơ bản. Bài viết này sẽ tổng hợp các điều luật quan trọng liên quan đến quyền và nghĩa vụ của người tiêu dùng khi tham gia các giao dịch trên không gian mạng.
2. Các điều luật liên quan đến quyền lợi người tiêu dùng trong mua sắm trực tuyến
2.1. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2010
Đây là nền tảng pháp lý cơ bản nhất, điều chỉnh mọi giao dịch mua bán, bao gồm cả trực tuyến.
– Điều 4: Quyền của người tiêu dùng, Quy định các nhóm quyền cơ bản của người tiêu dùng, bao gồm:
-
- Quyền được thông tin đầy đủ, chính xác.
Quyền được đảm bảo an toàn về tính mạng, sức khỏe, tài sản khi sử dụng hàng hóa, dịch vụ.
Quyền được lựa chọn hàng hóa, dịch vụ, và được đóng góp ý kiến.
Quyền được yêu cầu bồi thường thiệt hại và quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện
- Quyền được thông tin đầy đủ, chính xác.
– Điều 11: Nghĩa vụ cung cấp thông tin của tổ chức, cá nhân kinh doanh, nghĩa vụ này buộc người bán phải cung cấp đầy đủ và chính xác thông tin về sản phẩm, dịch vụ và hoạt động kinh doanh của mình.
– Điều 14: Quyền của người tiêu dùng trong giao dịch từ xa, điều khoản này cụ thể hóa quyền của người tiêu dùng khi mua sắm trực tuyến. Đáng chú ý là quyền được hủy bỏ hợp đồng và trả lại hàng hóa trong thời hạn nhất định mà không cần lý do, trừ một số trường hợp cụ thể theo quy định.
– Điều 18: Quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại, khẳng định quyền của người tiêu dùng được bồi thường thiệt hại về vật chất và tinh thần nếu hàng hóa, dịch vụ không đúng chất lượng, mô tả hoặc không đúng với hợp đồng.
2.2. Bộ luật Dân sự 2015
Bộ luật này cung cấp các quy định chung về giao dịch, hợp đồng và bồi thường thiệt hại, áp dụng cho mọi giao dịch, kể cả thương mại điện tử.
– Điều 398: Hợp đồng từ xa, quy định về các điều kiện và hình thức của hợp đồng từ xa, là cơ sở pháp lý cho các giao dịch trực tuyến.
– Chương XIV: Hợp đồng (từ Điều 385 trở đi) Các quy định chung về giao kết, thực hiện hợp đồng, quyền và nghĩa vụ của các bên.
– Chương XXI: Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng (từ Điều 584 trở đi)
– Điều 584: Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại: Quy định chung rằng ai có hành vi vi phạm pháp luật gây thiệt hại cho người khác thì phải bồi thường.
– Điều 589: Thiệt hại do tài sản bị xâm phạm: Quy định về các loại thiệt hại tài sản cần được bồi thường.
– Điều 590, 591, 592: Quy định về việc bồi thường tổn thất tinh thần khi sức khỏe, tính mạng, danh dự, nhân phẩm bị xâm phạm. Các quy định này có thể được áp dụng tương tự cho các hành vi xâm phạm quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân.
2.3. Luật Giao dịch điện tử 2005
Luật này quy định về giao dịch điện tử và xác định giá trị pháp lý của thông điệp dữ liệu.
– Điều 10: Giá trị pháp lý của thông điệp dữ liệu: Thông điệp dữ liệu có giá trị pháp lý nếu đáp ứng các điều kiện nhất định, làm cơ sở cho việc xác lập hợp đồng điện tử.
2.4. Luật Thương mại 2005
Luật này có các quy định liên quan đến hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ và vai trò của các sàn giao dịch thương mại điện tử.
– Chương IV và Chương V: Quy định về trách nhiệm của các bên tham gia sàn giao dịch thương mại điện tử, bao gồm cả người bán và tổ chức quản lý sàn.
2.5. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 (có hiệu lực từ 01/01/2026)
Luật này sẽ siết chặt hơn các quy định liên quan đến dữ liệu cá nhân trong giao dịch trực tuyến.
– Điều 4: Quyền và nghĩa vụ của chủ thể dữ liệu cá nhân: Quy định các quyền của người dùng đối với dữ liệu cá nhân của mình, bao gồm quyền được biết, đồng ý, yêu cầu chỉnh sửa, xóa dữ liệu và quyền khiếu nại, tố cáo, yêu cầu bồi thường thiệt hại.
– Điều 7: Hành vi bị nghiêm cấm: Nghiêm cấm các hành vi như mua bán, chiếm đoạt, cố ý làm lộ, làm mất dữ liệu cá nhân, và sử dụng dữ liệu để thực hiện hành vi trái pháp luật.
Để trở thành một người tiêu dùng thông thái, bạn cần nắm vững các quyền lợi được pháp luật bảo vệ. Khi xảy ra tranh chấp hoặc bị xâm hại quyền lợi, bạn có thể dựa vào những điều luật trên để yêu cầu các bên liên quan thực hiện đúng trách nhiệm của mình.
3. Tổng đài tư vấn pháp luật qua điện thoại
Nếu quý khách hàng còn có thắc mắc hay câu hỏi nào cần được tư vấn từ luật sư. Quý khách vui lòng liên hệ vào số Hotline 0978 333 379 để được luật sư tư vấn. Trân trọng cảm ơn!
