Mức phạt doanh nghiệp không tổ chức khám sức khỏe định kỳ (từ 10/9/2026)

Từ ngày 10/9/2026, doanh nghiệp không tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động có thể đối mặt với mức phạt lên tới 6 triệu đồng/người và tối đa 150 triệu đồng theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP. Không dừng lại ở tiền phạt, doanh nghiệp còn có thể bị buộc tổ chức khám hoặc hoàn trả chi phí nếu người lao động đã tự đi khám. Vậy doanh nghiệp phải khám cho những ai, tần suất bao lâu một lần, có thể phát tiền để nhân viên tự đi khám hay không và làm thế nào để xây dựng gói khám vừa đúng quy định, vừa tránh phát sinh chi phí không cần thiết? Đây là những vấn đề HR và người quản lý doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý từ năm 2026.

Từ 10/9/2026, doanh nghiệp không tổ chức khám sức khỏe định kỳ bị phạt bao nhiêu?

Mức phạt hành chính theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP

Khoản 2 Điều 33 Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định người sử dụng lao động không tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động có thể bị phạt từ 1 triệu đồng đến 3 triệu đồng đối với mỗi người lao động bị vi phạm, nhưng tổng mức phạt đối với cá nhân không quá 75 triệu đồng.

Tuy nhiên, doanh nghiệp là tổ chức. Theo Điều 7 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với tổ chức về nguyên tắc bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân. Do đó, mức phạt thực tế mà doanh nghiệp cần quan tâm được xác định như sau:

Điểm doanh nghiệp cần chú ý là mức phạt được tính theo số người lao động bị vi phạm, chứ không đơn thuần là một khoản phạt chung cho một lần doanh nghiệp không tổ chức khám.

Ví dụ: nếu doanh nghiệp có nhiều người lao động thuộc diện phải được khám nhưng không được tổ chức khám đúng quy định, số tiền phạt có thể tăng nhanh theo số lượng nhân sự, cho đến khi đạt mức trần áp dụng đối với tổ chức.

Lưu ý: Mốc thời gian ngày 10/9/2026 là ngày Nghị định 283/2026/NĐ-CP bắt đầu có hiệu lực và trở thành căn cứ xử phạt hiện hành. Không nên hiểu rằng trước ngày này doanh nghiệp hoàn toàn không có nghĩa vụ tổ chức khám sức khỏe hoặc không bị xử phạt nếu vi phạm. Nghĩa vụ khám sức khỏe cho người lao động đã được Luật An toàn, vệ sinh lao động quy định từ trước.

Hình phạt bổ sung “kép” (Doanh nghiệp thường bỏ quên)

Một sai lầm khá phổ biến là cho rằng nếu bị xử phạt thì doanh nghiệp chỉ cần nộp tiền là hoàn tất trách nhiệm. Thực tế, khoản 11 Điều 33 Nghị định 283/2026/NĐ-CP còn quy định biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi này. Theo đó, doanh nghiệp có thể bị buộc phải tổ chức khám sức khỏe hoặc khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động theo đúng quy định. Nếu người lao động đã tự thực hiện việc khám, doanh nghiệp phải thanh toán chi phí khám cho người lao động.

Nói cách khác, tiền phạt không phải là khoản tiền có thể trả thay cho nghĩa vụ khám sức khỏe. Nếu doanh nghiệp bỏ qua việc tổ chức khám, chi phí cuối cùng có thể bao gồm cả tiền phạt, chi phí tổ chức khám sau đó và chi phí hoàn trả cho những nhân viên đã tự đi khám. Đây cũng là lý do doanh nghiệp nên chủ động đưa lịch khám sức khỏe định kỳ vào kế hoạch nhân sự và an toàn, vệ sinh lao động hằng năm thay vì chờ đến khi có yêu cầu kiểm tra mới xử lý.

Đối tượng và Tần suất khám sức khỏe bắt buộc: HR cần nhớ kỹ!

Căn cứ Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, tổ chức khám sức khỏe cho người lao động là nghĩa vụ của người sử dụng lao động, không phải chính sách phúc lợi mà doanh nghiệp có thể tùy ý thực hiện hoặc không thực hiện.

Điều HR cần xác định trước mỗi năm là doanh nghiệp đang có những nhóm lao động nào và mỗi nhóm phải được khám với tần suất bao nhiêu.

Nhóm lao động khám 1 năm/lần (Cơ bản)

Nguyên tắc chung tại khoản 1 Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 là: Hằng năm, người sử dụng lao động phải tổ chức khám sức khỏe ít nhất một lần cho người lao động. Quy định này không đặt ra ngưỡng doanh nghiệp phải có bao nhiêu nhân viên mới phát sinh nghĩa vụ.

Vì vậy, kể cả doanh nghiệp chỉ có vài người lao động thì về nguyên tắc vẫn phải thực hiện nghĩa vụ khám sức khỏe theo quy định. Việc doanh nghiệp nhỏ, mới thành lập hoặc có ít nhân sự không phải là căn cứ đương nhiên để được miễn tổ chức khám.

Nhóm lao động đặc thù phải khám 6 tháng/lần (Dễ bị phạt nhất)

Doanh nghiệp cần lưu ý không phải tất cả người lao động đều chỉ khám một lần mỗi năm. Theo khoản 1 Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, một số nhóm phải được khám sức khỏe ít nhất 06 tháng một lần, bao gồm người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; người lao động là người khuyết tật; người lao động chưa thành niên; và người lao động cao tuổi. Đây là nhóm doanh nghiệp sản xuất, xây dựng, cơ khí, hóa chất, vận tải, kho vận và các ngành có môi trường lao động đặc thù cần đặc biệt rà soát.

HR không nên chỉ nhìn vào tên chức danh để tự kết luận một công việc có thuộc nhóm nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hay không. Việc xác định cần đối chiếu với danh mục nghề, công việc do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và điều kiện làm việc thực tế tại doanh nghiệp.

Ngoài ra, khi tổ chức khám sức khỏe định kỳ, lao động nữ phải được khám chuyên khoa phụ sản. Đối với người lao động làm việc trong môi trường có yếu tố nguy cơ gây bệnh nghề nghiệp, doanh nghiệp còn phải tổ chức khám phát hiện bệnh nghề nghiệp theo quy định.

Những “khoản phạt ngầm” đắt đỏ hơn cả 150 triệu

Mức phạt hành chính là con số dễ nhìn thấy nhất, nhưng không phải rủi ro duy nhất khi doanh nghiệp bỏ qua việc quản lý sức khỏe người lao động.

Rủi ro phát sinh khi có tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp

Khám sức khỏe định kỳ không chỉ nhằm đáp ứng một thủ tục hành chính. Đây còn là một phần của hệ thống quản lý sức khỏe và phòng ngừa rủi ro nghề nghiệp tại nơi làm việc. Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 không chỉ yêu cầu doanh nghiệp tổ chức khám định kỳ mà còn yêu cầu khám phát hiện bệnh nghề nghiệp đối với những người làm việc trong môi trường có yếu tố nguy cơ.

Nếu người lao động thực tế bị tai nạn lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp, doanh nghiệp có thể tiếp tục phát sinh những nghĩa vụ riêng theo pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động, chẳng hạn trách nhiệm liên quan đến chi phí y tế, tiền lương trong thời gian điều trị, bồi thường hoặc trợ cấp khi đáp ứng các điều kiện luật định.

Do đó, nhìn dưới góc độ quản trị rủi ro, việc tổ chức khám đúng hạn giúp doanh nghiệp có cơ sở theo dõi sức khỏe người lao động, phát hiện sớm vấn đề và có dữ liệu cần thiết để điều chỉnh điều kiện hoặc vị trí làm việc khi cần thiết.

Thiếu hồ sơ sức khỏe có thể khiến doanh nghiệp khó chứng minh việc tuân thủ

Không ít doanh nghiệp thực tế đã cho nhân viên đi khám nhưng sau đó chỉ lưu hóa đơn hoặc một danh sách tham gia khám. Đây chưa phải cách quản lý hồ sơ tối ưu.

Thông tư 19/2016/TT-BYT hướng dẫn quản lý vệ sinh lao động và sức khỏe người lao động xác định việc quản lý sức khỏe người lao động bao gồm cả hồ sơ sức khỏe cá nhân và hồ sơ quản lý tình hình sức khỏe, bệnh tật của người lao động. Công tác quản lý, chăm sóc sức khỏe cũng phải được thực hiện từ khi người lao động được tuyển dụng và trong suốt thời gian làm việc.

Đồng thời, pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh quy định hồ sơ và quy trình riêng đối với khám sức khỏe định kỳ. Thông tư 32/2023/TT-BYT quy định chi tiết một số điều của Luật Khám bệnh, chữa bệnh, sau khi được sửa đổi bởi Thông tư 25/2026/TT-BYT, sử dụng Mẫu số 03 Phụ lục XXIV đối với hồ sơ khám sức khỏe và khám sức khỏe định kỳ của người từ đủ 18 tuổi trở lên.

Vì vậy, doanh nghiệp nên coi việc lưu hồ sơ sau khám là một bước bắt buộc trong quy trình tuân thủ, thay vì chỉ quan tâm nhân viên đã “đi khám hay chưa”. Khi có yêu cầu kiểm tra, hồ sơ đầy đủ sẽ giúp doanh nghiệp chứng minh được đối tượng đã khám, thời điểm khám, cơ sở thực hiện và nội dung khám.

Sức khỏe nhân viên cũng là một phần của Employer Branding

Ngoài rủi ro pháp lý, khám sức khỏe định kỳ là một trong những quyền lợi mà người lao động có thể cảm nhận trực tiếp. Một doanh nghiệp thường xuyên trì hoãn, tổ chức khám hình thức hoặc bỏ qua quyền lợi này có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm của nhân viên, đặc biệt tại các ngành có cường độ lao động cao hoặc môi trường làm việc tiềm ẩn yếu tố nguy hiểm, có hại.

Ngược lại, một chương trình khám được tổ chức bài bản, đúng đối tượng và thuận tiện cho nhân viên vừa giúp doanh nghiệp đáp ứng nghĩa vụ pháp lý, vừa có thể trở thành một phần của chính sách chăm sóc sức khỏe và giữ chân nhân sự.

Điều quan trọng là doanh nghiệp không cần biến nghĩa vụ pháp lý thành một “gói VIP” tốn kém. Gói khám cần được thiết kế đúng nội dung và đúng rủi ro thực tế.

Mẹo giúp doanh nghiệp tổ chức khám sức khỏe vừa đúng luật, vừa tiết kiệm

Không cần mua gói khám VIP nếu pháp luật không yêu cầu

Một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp ngại tổ chức khám định kỳ là cho rằng mỗi nhân viên đều phải thực hiện một gói xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh rất lớn. Cách hiểu này không hoàn toàn chính xác.

Thông tư 25/2026/TT-BYT đã sửa đổi quy định và biểu mẫu khám sức khỏe tại Thông tư 32/2023/TT-BYT. Đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên, hồ sơ khám sức khỏe và khám sức khỏe định kỳ được thực hiện theo Mẫu số 03 Phụ lục XXIV. Đáng chú ý, đối với khám sức khỏe định kỳ, phần cận lâm sàng được thực hiện khi có chỉ định của bác sĩ. Điều đó có nghĩa doanh nghiệp không nên mặc định mua đồng loạt hàng loạt xét nghiệm, X-quang hoặc kỹ thuật chuyên sâu cho toàn bộ nhân viên chỉ vì cho rằng đó là yêu cầu bắt buộc của pháp luật.

Phương án hợp lý hơn là xây dựng gói khám theo ba lớp: nội dung khám theo biểu mẫu và yêu cầu pháp luật; nội dung bổ sung dựa trên nghề, công việc và yếu tố nguy cơ tại nơi làm việc; sau cùng mới là những hạng mục phúc lợi sức khỏe doanh nghiệp tự nguyện bổ sung.

Đối với nhóm lao động tiếp xúc với yếu tố có nguy cơ gây bệnh nghề nghiệp, doanh nghiệp cần trao đổi với đơn vị y tế để xác định đúng nội dung khám phát hiện bệnh nghề nghiệp thay vì sử dụng một gói khám chung cho toàn bộ nhân sự.

Có thể tổ chức khám ngay tại doanh nghiệp

Với doanh nghiệp có đông nhân viên, việc yêu cầu từng người tự đến bệnh viện có thể làm mất nhiều thời gian, khó kiểm soát tỷ lệ tham gia và ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Pháp luật cho phép thực hiện khám sức khỏe lưu động tại cơ quan, tổ chức, đơn vị, với điều kiện hoạt động khám phải đáp ứng các yêu cầu theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh và các quy định liên quan.

Vì vậy, nếu doanh nghiệp có nhiều nhân viên hoặc vận hành theo ca, phương án mời cơ sở y tế đủ điều kiện tổ chức khám tại văn phòng, nhà máy hoặc cơ sở sản xuất có thể giúp giảm đáng kể thời gian di chuyển và gián đoạn công việc. Tuy nhiên, doanh nghiệp không nên chỉ lựa chọn nhà cung cấp dựa trên mức giá. Cần kiểm tra phạm vi hoạt động, điều kiện pháp lý của cơ sở y tế, nội dung khám, khả năng thực hiện khám lưu động và hồ sơ được bàn giao sau khi hoàn tất.

Khám xong chưa đủ: HR phải hoàn thiện và quản lý hồ sơ

Một đợt khám sức khỏe chỉ thực sự hoàn thành về mặt quản trị khi doanh nghiệp có thể xác định rõ: ai đã khám, ai chưa khám, kết quả được quản lý ở đâu và hồ sơ nào có thể xuất trình khi cần.

Thông tư 19/2016/TT-BYT yêu cầu quản lý hồ sơ sức khỏe người lao động; trong đó hồ sơ có thể bao gồm tài liệu về khám sức khỏe định kỳ, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp và những tài liệu sức khỏe liên quan tùy từng đối tượng. Đối với hồ sơ khám sức khỏe theo Thông tư 32/2023/TT-BYT và các sửa đổi hiện hành, cơ sở khám sức khỏe cũng có trách nhiệm thực hiện quy trình cấp, trả kết quả và lưu hồ sơ theo quy định.

Do đó, sau mỗi đợt khám, HR nên kiểm tra ngay hồ sơ thay vì chờ đến cuối năm. Đặc biệt cần bảo đảm danh sách người tham gia khớp với danh sách nhân sự thuộc diện phải khám, đồng thời rà soát riêng nhóm phải khám 06 tháng/lần và nhóm có nguy cơ bệnh nghề nghiệp.

Góc giải đáp các tình huống thực tế doanh nghiệp hay gặp (FAQ)

Công ty siêu nhỏ (dưới 10 người) có bắt buộc tổ chức khám không?

Có. Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 quy định nghĩa vụ trên cơ sở quan hệ giữa người sử dụng lao động và người lao động, không quy định rằng doanh nghiệp phải có từ 10, 20 hay 50 nhân viên trở lên mới phải tổ chức khám sức khỏe. Do đó, về nguyên tắc, một doanh nghiệp chỉ có 05 hoặc 07 người lao động vẫn phải thực hiện nghĩa vụ khám sức khỏe theo quy định. Quy mô nhỏ có thể giúp doanh nghiệp lựa chọn phương án tổ chức đơn giản hơn, nhưng không phải là căn cứ để miễn nghĩa vụ.

Công ty phát tiền mặt để nhân viên tự đi khám có hợp lệ không?

Đây là tình huống doanh nghiệp cần đặc biệt thận trọng.

Luật sử dụng cụm từ “người sử dụng lao động phải tổ chức khám sức khỏe”. Điều này cho thấy trách nhiệm của doanh nghiệp không đơn thuần là cấp một khoản tiền rồi giao toàn bộ việc khám cho nhân viên tự xử lý. Nếu doanh nghiệp chỉ phát tiền nhưng không kiểm soát người lao động có thực sự đi khám hay không, khám tại cơ sở nào, nội dung khám có đáp ứng yêu cầu hay không và có hồ sơ chứng minh hay không, doanh nghiệp vẫn có thể đối mặt với rủi ro tuân thủ.

Đáng chú ý, Nghị định 283/2026/NĐ-CP còn quy định rằng khi doanh nghiệp đã vi phạm nghĩa vụ tổ chức khám mà người lao động tự đi khám, doanh nghiệp có thể bị buộc thanh toán chi phí khám cho người lao động. Quy định này không nên được hiểu theo chiều ngược lại rằng doanh nghiệp chỉ cần phát tiền cho nhân viên tự đi khám là mặc nhiên hoàn thành nghĩa vụ.

Phương án an toàn hơn là doanh nghiệp chủ động lựa chọn cơ sở đủ điều kiện, xây dựng danh sách đối tượng, thống nhất nội dung khám, bố trí lịch khám và quản lý kết quả sau khi hoàn thành. Nếu có trường hợp cá biệt cần khám riêng, doanh nghiệp nên có quy trình và hồ sơ chứng minh rõ ràng.

Nhân viên vừa mới khám sức khỏe đầu vào (tuyển dụng) thì năm đó có cần khám định kỳ nữa không?

Không nên mặc định rằng “đã có giấy khám sức khỏe khi tuyển dụng thì được miễn khám định kỳ trong năm đó”.

Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 quy định khám sức khỏe định kỳ và khám sức khỏe trước khi bố trí làm việc trong các khoản riêng. Trong đó, doanh nghiệp phải tổ chức khám sức khỏe cho người lao động trước khi bố trí vào một số trường hợp công việc theo luật định, đồng thời vẫn có nghĩa vụ tổ chức khám sức khỏe định kỳ hằng năm. Vì vậy, một giấy khám sức khỏe mà người lao động tự thực hiện để hoàn thiện hồ sơ tuyển dụng không đương nhiên thay thế đợt khám sức khỏe định kỳ do doanh nghiệp có trách nhiệm tổ chức.

Trong trường hợp người lao động mới vào làm gần thời điểm doanh nghiệp tổ chức đợt khám định kỳ, HR nên xem xét cụ thể loại hình khám đã thực hiện, nội dung khám, thời điểm khám và đối tượng lao động để bố trí phù hợp, thay vì áp dụng một nguyên tắc miễn chung cho mọi trường hợp.

Kết luận

Từ ngày 10/9/2026, Nghị định 283/2026/NĐ-CP là căn cứ xử phạt hiện hành đối với hành vi không tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động. Với doanh nghiệp, mức phạt có thể lên tới 6 triệu đồng trên mỗi người lao động và tối đa 150 triệu đồng. Quan trọng hơn, nộp phạt không làm chấm dứt nghĩa vụ tổ chức khám.

Thay vì đợi đến cuối năm hoặc khi có yêu cầu kiểm tra mới rà soát, doanh nghiệp nên đưa việc khám sức khỏe vào quy trình tuân thủ định kỳ. Trọng tâm không phải là mua gói khám đắt nhất, mà là xác định đúng đối tượng, tần suất, nội dung khám, cơ sở thực hiện và hồ sơ cần lưu. Một quy trình được thiết kế đúng ngay từ đầu có thể giúp doanh nghiệp cùng lúc đạt ba mục tiêu: tuân thủ pháp luật, kiểm soát chi phí và bảo vệ tốt hơn sức khỏe của người lao động.

Đối với doanh nghiệp có nhiều nhóm lao động, môi trường sản xuất đặc thù hoặc chưa chắc chắn về tần suất và danh mục khám cần áp dụng, việc rà soát hồ sơ an toàn, vệ sinh lao động và quy trình khám sức khỏe trước khi triển khai có thể giúp hạn chế đáng kể rủi ro phát sinh khi cơ quan có thẩm quyền kiểm tra.